De aanval op Europa: Tussen Trump en Poetin
Recensie – Wat moet de Europese reactie zijn op de onverklaarbare oorlog van Trump en Poetin tegen Europa?
Roel van Duijn is geboren tijdens de Slag van Stalingrad in 1943. Niet toevallig dus een oorlogskind. Met zijn 83 jaar schrijft hij een analytisch pamflet dat ons oproept de huidige oorlog te winnen. Het is een lezenswaardige en doorwrochte geschiedenisles. De verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog met de oprichting van de Verenigde Naties en de Europese Unie als gelukkig vervolg verbindt Van Duijn met de oorlog van Poetin tegen Oekraïne, extreemrechts in Europa en de MAGA-ideologie van Trump, die de Europese Unie en de VN van binnenuit willen ontmantelen.
Het boek verschijnt op een goed moment. De oorlog duurt te lang en we weten niet goed wat te doen. Veel Nederlanders zijn solidair met Oekraïne en organiseren talrijke hulpacties. Oekraïners in Nederland dragen bij aan economie en cultuur. Nederland steunt Oekraïne militair en met veel geld. Maar, waarschuwt Van Duijn, de oorlog kan nog lang duren. In Russische ogen is het een heilige oorlog. Rusland wil zijn macht uitbreiden; de wereld beheersen, de EU ondermijnen. In die religieuze missie passen geen onafhankelijk en democratisch Oekraïne en Europa. Extreemrechtse partijen en bewegingen, zoals Forum voor Democratie, delen de Russische propaganda dat Oekraïne de oorlog is begonnen en verzetten zich Europa.
Van Duijn trekt parallellen met de NSB van voor de oorlog die de kant van Hitler Duitsland, Mussolini en Franco koos. Met als retorische vraag: Moeten we nu niet FvD en andere Ruslandvriendelijke partijen verbieden om weerbaarder te zijn tegen de directe en vuile oorlog van Rusland?
Hij benoemt de paradox van de tolerantie. In 1946 keerde de Oostenrijkse filosoof Karl Popper terug Wenen. Hij miste 16 familieleden die slachtoffer waren van de kampen, en stelde: “Als je een tolerante samenleving wilt, dan ontkom je er niet aan om de intoleranten te onderdrukken”.
Maar legt Van Duijn uit. De belangrijkste reden voor extremisme is de angst onder burgers voor grote, onbegrijpelijke problemen zoals klimaat, oorlogen en vluchtelingenstromen. Hiermee haakt het boek in op de actualiteit in Nederland van de immigratie. Een probleem dat opeenvolgende regeringen maar niet weten op te lossen. Inmiddels kent de Tweede Kamer 50 parlementsleden rechts van de VVD, die Poetin gunstig gezind zijn en complottheorieën en haatpropaganda verspreiden. Het wereldbeeld van leiders als Poetin, Orbán, Erdogan, Wilders en Trump breekt stap voor stap de rechtsstaat en democratie af. Een bedreiging die we uiterst serieus moeten nemen.
Van Duijn doet dat beargumenteerd. Zijn heldere analyse en scherpe waarnemingen leiden tot een groslijst van voorstellen. Van versterk Oekraïne met een actieve en doortastende militaire strategie. Stuur troepen, stel een no-fly zone in, onderzoek afschrikking met Franse atoomwapens. Weersta de partijen die met Moskou en Trump collaboreren met overtuiging en ontwerp een Europese wet met een Verbod op Anti-Europese Propaganda (VAP) Alleen met moed, eensgezindheid en weerbaarheid kan Europa zichzelf reden. Dat is onze verantwoordelijkheid. Niets doen geeft onbekende risico’s.
Natuurlijk kunnen de voorstellen ook schade opleveren. Als je die benoemt, kun je aanvullende maatregelen nemen die te beperken. Volksvertegenwoordiger, Kabinet, politieke partijen, maatschappelijke organisaties, onderwijs en burgers kunnen de voorstellen als morele dilemma’s – het nemen van een beslissing bij twee keuzes – zien en onderzoeken. Om met gebruik van de EU-kernwaarden beslissingen te nemen om deze oorlog te winnen. Met de gekozen argumenten is de beslissing uit te leggen aan burgers. Dat versterkt het vertrouwen in onze democratie en vermindert de angst voor een onzekere toekomst.
Er zijn tal van analyses over de gevaren die ons bedreigen. Het goede van het boek “De aanval op Europa” is dat Roel van Duijn de analyses koppelt aan concrete handelingen, want “wij zijn in nood”. Het boek wijst elke betrokken burger de weg om ons van een goede toekomst in Europa te verzekeren. Het is een oproep om onze menselijke waarden als samenleving te koesteren, te verdedigen en uit te dragen. Nu!
Henk Bruning, Amsterdam 4 juni 2026
Vredesactivist en trainer integriteit
Symboliek Europese vlag: Het aantal van twaalf sterren heeft geen relatie met het aantal lidstaten van de Raad van Europa of de Europese Unie. De cirkel is onder andere het symbool van de eenheid en gelijkheid. Volgens de officiële verklaring van de EU symboliseren de sterren in de Europese vlag de idealen van eenheid, solidariteit en harmonie tussen de volkeren van Europa.